Jesteś tutaj:

Literacki Patron Roku 2026 - Sergiusz Piasecki

Data: 20.09.2026 r., godz. 16:00    77
Rok 2026 został ustanowiony przez Sejm RP Rokiem Sergiusza Piaseckiego. Z tej okazji zachęcamy do bliższego poznania twórczości autora, odwiedzenia ekspozycji poświęconej Sergiuszowi Piaseckiemu w Wypożyczalni dla Dorosłych oraz wspólnego wyjazdu do Teatru Dramatycznego w Białymstoku na monodram "Zapiski oficera Armii Czerwonej" zrealizowanego na podstawie powieści pisarza.
Sergiusz Piasecki (1899-1964) to jedna z najbardziej barwnych i tragicznych postaci w historii polskiej literatury – był przemytnikiem, szpiegiem, uczestnikiem wojny 1920, oficerem polskiego wywiadu, żołnierzem Armii Krajowej, a sławę zyskał jako pisarz piszący zza więziennych krat.

Oto najciekawsze fakty i ciekawostki z jego życia:

· Języka polskiego nauczył się w więzieniu: Piasecki urodził się na Białorusi w zrusyfikowanej rodzinie i w młodości posługiwał się głównie rosyjskim oraz białoruskim. Dopiero podczas odbywania długich wyroków więziennych doskonale opanował język polski, w którym zaczął tworzyć swoje genialne powieści.

· W 1934 r. wziął udział w konkursie literackim wileńskiego „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. Ogłoszenie o konkursie znalazł w więziennej kuźni. Tak powstała jego pierwsza powieść Piąty etap. Napisał ją w niecały miesiąc.

· Pisarz z celi więziennej: Jego najgłośniejsza powieść Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy powstała w murach więzienia na Świętym Krzyżu. Rękopisy były przemycane na wolność przez życzliwych strażników lub więźniów.

· Przebywając w więzieniu na Świętym Krzyżu, przeżył duchowe nawrócenie. Zaczął czytać Pismo Święte i Wiadomości Literackie. Więzienie to miało reputację najsurowszego w całej II RP. Nabawił się tam gruźlicy.

· Kiedy Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy został uznany za najpopularniejszą powieść 1937 r., rozpoczęła się kampania na rzecz ułaskawienia Piaseckiego, której Wańkowicz był wielkim propagatorem. Kampania zakończyła się powodzeniem – Piasecki został ułaskawiony przez prezydenta i zwolniony z więzienia w sierpniu 1937 r.

· Nominacja do Literackiej Nagrody Nobla: Za sprawą Kochanka Wielkiej Niedźwiedzicy (powieści o przemytnikach na polsko-sowieckiej granicy) Piasecki w 1938 roku został zgłoszony do Literackiej Nagrody Nobla. Poparcia udzielił mu m.in. Związek Zawodowy Literatów Polskich.

· Szpieg i agent wywiadu: Zanim został pisarzem, był skutecznym agentem polskiego wywiadu wojskowego (Biura Delegata Sztabu Głównego) w Związku Sowieckim. Działał na pograniczu, zajmując się m.in. kontrwywiadem, szpiegostwem i likwidacją groźnych agentów sowieckich.

· Więzienny rekordzista w przenosinach: Z powodu swojego awanturniczego charakteru, prób ucieczek i zatargów z władzami, Piasecki był w swoim życiu przenoszony z jednego zakładu karnego do innego aż dziesięciokrotnie, odsiadując wyroki w Lidzie, Rawiczu, Wronkach i na Świętym Krzyżu.

· Całkowity zakaz cenzury w PRL: Po II wojnie światowej, którą spędził m.in. jako żołnierz Armii Krajowej, Piasecki pozostał bezkompromisowym antykomunistą. W czasach Polski Ludowej jego książki znajdowały się na absolutnym indeksie ksiąg zakazanych, a o jego twórczości w kraju nie wolno było głośno mówić. Sam o sobie mówił: „Całe życie walczyłem z komunizmem – najpierw z bronią w ręku, później piórem”.

· Emigracja: Po wojnie Sergiusz Piasecki nie mógł zostać w Polsce. Był zbyt rozpoznawalny. Posługując się fałszywymi dokumentami na nazwisko Tomaszewicz, uciekł przez Czechosłowację, Niemcy i Austrię do Włoch. W Polsce zostawił żonę Jadwigę i syna Władysława, który nigdy nie zobaczył ojca. Korespondował z rodziną, podpisując listy jako „babcia Stefania”, żeby nie narażać bliskich na represje.

· Śmierć: Zmarł na raka płuc 12 września 1964 roku w polskim szpitalu w walijskiej wsi Penley, a spoczął na cmentarzu w Hastings w Anglii.


Z okazji roku Sergiusza Piaseckiego Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Wyszkowie zaprasza do bliższego poznania twórczości autora. Książki jego autorstwa możecie Państwo wypożyczyć w naszej Wypożyczalni dla Dorosłych. Tam również znajdziecie okolicznościową ekspozycję poświęconą pisarzowi.

Ponadto, serdecznie zapraszamy do wyjazdu na spektakl "Zapiski oficera Armii Czerwonej" zrealizowanego na podstawie powieści Sergiusza Piaseckiego o tym samym tytule. Wyjazd do Teatru Dramatycznego w Białymstoku odbędzie się w niedzielę, 20 września 2026 r., o godzinie 16:00.
Koszt biletu i transportu autokarem: 90 zł.
Zapisy w sekretariacie Biblioteki na III piętrze. Więcej informacji: 29 742 32 61.